Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
WYSZUKIWARKA


Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
sobota, 2 sierpnia 2014
214 dzień roku
pn wt śr czw pt so nd
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
imieniny
Gustawa, Kariny, Stefana
Powiat Przasnyski – Stolica Kultury Mazowsza 2014
Zbiory biblioteczne Gminnej Biblioteki Publicznej w Czernicach Borowych
Powszechny Spis Rolny 2010
Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań
Statystyczne Vademecum Samorządowca
Stop wypalaniu traw
Wybory Samorządowe
Muzeum Ziemi Makowskiej i Garnizonu Różan
Nabór kandydatów na ławnika
KRUS
Zielona linia
Mazowiecka Izba Rolnicza
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Jeleń z krzyżem na rogach
 

Jeleń z krzyżem na rogach - (Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich)

"Czernice Borowe to wieś leżąca od Przasnysza 10 i pół wiorsty, od Mławy 24 i pół wiorsty" - pisał w początkach lat osiemdziesiątych ubiegłego stulecia autor notki encyklopedycznej, zamieszczonej w wydawanym wtedy "Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich" Autorem notki był najprawdopodobniej Stanisław Chełchowski, dziedzic majątku w Chojnowie, ówczesny doktor nauk przyrodniczych, społecznik i prekursor nowatorskiego gospodarowania na Mazowszu. Pisywał on do stołecznej prasy, był też respondentem wspomnianego "Słownika".

Scharakteryzował Czernice dokładnie, podówczas wieś w gminie Chojnowo. Informował, że "obejmuje ona 2069 mórg, z czego grunta włościańskie obejmują 412 mórg, dworskie stanowią 1654 morgi, sporo też lasów w dobrym stanie, sosnowych i brzozowych"
Pewnie też od lasów pochodziła nazwa wsi: Czernice - czyli czarne jagody, w dodatku Borowe.

W 1880 r. wieś liczyła 46 domów i 526 mieszkańców, włościan uwłaszczonych, a więc mających własną ziemię było w 1879 r. 103 (było już kilkanaście lat po dokonanym przez cara uwłaszczeniu, będącym - mimo wszystko - jedną z konsekwencji powstania styczniowego. Dla porównania: pół wieku wcześniej wieś liczyła 27 domów i 384 mieszkańców. Uwłaszczonych chłopów w tym czasie nie było.

Na dworskich polach dostrzegał respondent "Słownika" plantacje buraka cukrowego. Roślina ta zrobiła przez ostatnie półwiecze ogromną karierę. Historia przemysłowego cukrownictwa na ziemiach polskich datuje się od roku 1826, kiedy to wybudowano pierwszą cukrownię Łubna w Częstocicach na Kielecczyźnie. W chwili pisania notki na terenie obecnej ziemi ciechanowskiej funkcjonowały już cukrownie w Izabelinie (obecny Glinojeck) - wybudowana w 1859 r., w Krasińcu, w Łukowem(obecna wieś Łukowo w gm. Karniewo) oraz w Drozdowie, zaś cukrownia ciechanowska mogła być w budowie. Nic dziwnego, że buraki były potrzebne i dlatego rosły na urodzajnych, czernickich polach

Respondent wymienia najważniejsze budowle we wsi; pałac, wiatrak, kuźnia, karczma, kościół, "w stylu gotyckim przez Jakóba Pocztę, kasztelana ciechanowskiego w r. 1398 zbudowany". Z budową kościoła wiąże się ciekawa legenda, przytaczana w"Słowniku". Wspomniany kasztelan Poczta polował w borach. Zabił jelenia - między jego dwoma normalnymi odrostami poroża znalazł trzeci, w kształcie krzyża z kości rogowej. Potraktował to jako swoisty znak - na pamiątkę zdarzenia wybudował najpierw przydrożną figurkę, potem kaplicę, potem okazały kościół (obecnie rogów  w kościele nie ma, gdyż spłonęły w 1915 r. podczas pożaru kościoła).

Z pewnością musiała tu być spora osada, bowiem w środku puszczy nikt nie budował kościoła. "Rogi te dotychczas wiszą w kościele i są nadzwyczaj wielkie" - donosił respondent "Słownika", informując, że świątynię odnowiono w 1856 r. i że " stoi na górze naprzeciw pałacu i wiatraka". Legenda jest niewątpliwie interesująca, ale czy rzeczywiście istniał kasztelan Jakób Poczta? Podkreślamy, ze Stanisław Pazyra, autor pierwszej monografii historycznej poświęconej Ciechanowowi i ziemi ciechanowskiej, wymieniając wszystkie udokumentowane nazwiska ciechanowskich urzędników w tym na pierwszym miejscu kasztelanów, nie wspomina tej postaci.

Kościół w Czernicach jest jednak faktem. Był sercem parafii. W roku 1879 liczyła ona 2320 dusz ze wsi: Chojnowo, Chojnówek, Chrostowo Brońki, Chrostowo Wielkie, Chrostowo - Żabie, Dzielin, Jabłonowo, Kownaty Majowięta, Kuskowo Dzierzno, Miloszewiec Kmiecy, Miłoszewiec Ostafieje, Miłoszewiec Joki, Ostrowie, Załogi Jędrzejki, załogi - Cibory, Zembrzus, Żebry - Icki, Żebry - Kordy, Żebry - Marcisze (Marcysie) i oczywiście same Czernice Borowe. Nazwy ówczesnych miejscowości podajemy w orginalnej pisowni, podobnie jak imię Jakób.

Parafia w 1879 r. należała do dekanatu przasnyskiego, a wcześniej do ciechanowskiego

 

Rogi jelenia

opracowanie Grzegorz Zieleniecki

Wiele lat temu usłyszałem legendę o rogach jelenich,które rzekomo miały wisieć w pobliskim kościele parafialnym w Czernicach Borowych. Po wielu latach przypadkiem znalazłem potwierdzenie tej opowieści w postaci szeregu artykułów zamieszczonych w czasopiśmie Wisła a wydanych w końcu XIX w.

Rogi jelenie które występowały ( a gdzieniegdzie również występują ) w obiektach sakralnych były zagadką już dla XIX w badaczy. Zagadkę tą zaczęto rozwiązywać na łamach miesięcznika geograficzno – etnograficznego „Wisła” 1 od przedstawionej przez Jana Sambrzyckiego legendy która warto zacytować. „O kościele sztejndamskim podanie mówi, że raz w pierwszych latach istnienia (rok założenia 1255), podczas nabożeństwa przybył jeleń z pob1izkiego lasu i wstąpił przez otwarte drzwi do kościoła, poczem na pamiątkę jego głowę tam zawieszono. Na miejscu miasta Margrabowej miała być przed laty głęboka puszcza, gdzie tylko był jeden pustelnik pobożny; tak brzmi podanie. Gdy więc raz książę Olbracht w tamtych stronach był na polowaniu, prześladowany jeleń szukał przytułku w chacie pustelnika. Na pamiątkę tego zda-

rzenia książę Olbracht miał założyć koście na miejscu pustelni, oraz miasto i zawiesić głowę jelenią w kościele. Podania te zdają mi się polegać na starej legendzie katolickiej”. Zadał czytelnikom pytanie „Czy komu z czytelników Wisły znana jest taka legenda?” Wspomina jeszcze,że ozdoby takie znajdują się „Prusiech Wschodnich: w Królewcu, w dawniejszym kościele polskim, na Sztejndamie; w Margrabowie; w Rastemborku, w dawniejszym kościele polskim Św. Jerzego; w Rutach i w Krukiance, w pow. Węgoborskim; w Szarejkach, w pow. O1eckowskim; w Kalinowie, w pow. Łęckim; w Rożińsku, w pow. Janzborskim. Pająki te są bardzo stare; o szarejkowskim np. wspomina już wiadomość z r. 1633.”

Odpowiedzi szerokim strumieniem wpłynęły do redakcji Wisły i już w tym samym roku osoba ukrywająca się pod pseudonimem „IKS” uzupełnia listę o następne kościoły podobną ozdobą o Kazimierz nad Wisłą 2

W 1892 na łamach wspominanego miesięcznika pojawiła się następna notatka niejakiego R.L o rogach jelenich które występują ( zresztą do dzisiaj można obejrzeć np w internecie http://sanktuarium-wawolnica.pl/vrtour.html ) w Bazylice Mniejszej w Wąwolnicy nieopodal Lublina 3.

Raczej najpełniejsze wyjaśnienie zagadki pojawiło się dopiero w roku 1893r.Gdy pochodzący w Choinowa w powiecie Przasnyskim Stanisław Chełchowski zebrał i podsumował wiadomości. A jako modelowy przykład podał legendę i rogi z Czernic Borowych.

Rogi te do roku 1880 umieszczone były przy wejściu do prezbiterium. Były osadzone na głowie jelenia wykonanej z drewna. Umieszczone w okolicy chrzcielnicy, a skierowane były w kierunku bocznego ołtarza św Izydora który pierwotnie był poświęcony św Eustachemu.

Stanisław Chełchowski przedstawił legendy o jelenich rogach w Czernickim kościele w słowach „ Lud miejscowy, widząc w kościele tę ozdobę, nigdzie w okolicy nie spotykaną, przywiązał do niej wiele legend. Najczęściej jednak dają się słyszeć opowiadania o tych rogach, związano z powstaniem kościoła. Na polowaniu fundator czernickiego kościoła często spotykał jelenia, który zawsze jednak zdołał uniknąć śmierci. Raz wreszcie, zmęczony pogonią, wpadł na górę, gdzie obecnie stoi kościół, i przemówił: "Wtedy mnie zabijecie, jak na tej górze kościół wybudujecie." Z chwilą wypełnienia woli jelonka, udało się go zabić, a rogi z niego na pamiątkę zawieszono w kościele. Inna legenda twierdzi, że fundator kościoła na polowaniu na tej górze, gdzie stoi kościół,

dogonił jelonka i zabił, w jego zaś rogach znalazł krzyż. Uważając to za objawienie woli Bożej, na pamiątkę tego wypadku wystawił kościół.” Legenda łączyła te wydarzenie z fundatorem świątyni w Czernicach, Jakubem Pocztą

Prawdopodobnie jednak geneza umieszczenia tych rogów w kościele wiązać się mogła z czysto religijnych względów. Bowiem proboszcz Czernickiego kościoła Tomasz Trzemżalski twierdził, że widział podobne rogi zastosowane jako część ochrony chrzcielnicy w kościele parafialnym w 1866r. Co więcej na murze obok chrzcielnicy napis „Quemadmodum de- siderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus.4”.”Jak jeleń pragnie do źródła żywego,Tak dusza moja pragnie Boga swego;”

 

Możliwe jest jednak że związek rogów jelenia św Eustachym który nawrócił się na chrześcijaństwo gdy zobaczył jelenia z krzyżem i usłyszał tajemny głos. I stał Się świątobliwym mężem.

W tak alegoryczny sposób można zakończyć „Legendę Czernicką „

 

Grzegorz Zieleniecki

Przypisy:

1Wisła tom V s230 1891

2Wisła tom V s 474 1891

3Wisła tom VI s 494 1892

4Wisła tom VII s 740 r 1893

 

Udostępnił: Monika Łukasiak


Kontakt
Przetargi
Fotogaleria
Archiwum aktualności
Archiwalna strona www
Poczta przez www
Do pobrania
Dzienniki Ustaw
Monitory Polskie
Dzienniki Urzędowe Województwa Mazowieckiego
Biuletyn Informacji Publicznej
Inwestycje
EFS
Odnowa i Rozwój Wsi w ramach PROW
Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej
RPO WM 2007 – 2013
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
PPWOW
Urząd Gminy Czernice Borowe, ul. Dolna 2, 06-415  Czernice Borowe, pow. przasnyski, woj. mazowieckie
tel.: 023 674 60 66, fax: 023 674 60 66, email: sekretariat@czerniceborowe.pl, http://www.czerniceborowe.pl
NIP: 566-16-19-271 , Regon: 000539058
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8
projekt i hosting: INTERmedi@
zarządzane przez: CMS - SPI
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
x